Bai mundu beldurgarria!
2026/04/26
Errepublika teknologikoa, laburki.
1. Silicon Valleyk zor morala du bere gorakada posible egin zuen herrialdearekin. Silicon Valleyko ingeniaritzako eliteak nazioaren defentsan parte hartzeko betebeharra du.
2. Aplikazioen tiraniaren aurka matxinatu behar dugu. iPhonea al da gure sormen-lanik handiena, zibilizazio gisa lorpenik behinena ez bada? Objektuak gure bizitza aldatu du, baina baliteke orain posible denaren zentzua mugatzen eta hertsatzen aritzea ere.
3. Doako posta elektronikoa ez da nahikoa. Kultura edo zibilizazio baten gainbehera, eta, hain zuzen ere, bere buruzagiena, barkatu egingo da baldin eta kultura hori hazkunde ekonomikoa eta jendearentzako segurtasuna emateko gai bada soilik.
4. Agerian geratu dira botere bigunaren mugak, erretorika handinahi hutsarena. Gizarte libre eta demokratikoek gailentzeko duten gaitasunak deiera morala baino zerbait gehiago eskatzen du. Potentzia gogorra behar du, eta mende honetan potentzia gogorra softwarearen gainean eraikiko da
5. Galdera ez da ea AA-armak eraikiko ote diren nork eta zertarako eraikiko dituen baizik. Gure etsaiak ez dira katramilatuko eztabaida teatraletan segurtasun militar eta nazionalerako aplikazio kritikoak dituzten teknologiak garatzearen abantailei buruz. Aurrera egin egingo dute
6. Zerbitzu nazionalak betebehar unibertsala izan behar du. Gizarte gisa, serioski planteatu beharko genuke erabat boluntarioz osatutako armada batetik urruntzea, eta hurrengo gerrari aurre egin soilik eta, denek arriskua eta kostua partekatzen badituzte.
7. AEBetako marine batek fusil hobea eskatzen badu, eraiki egin beharko genuke; eta gauza bera gertatzen da softwarearekin. Nazio gisa gai izan beharko genuke atzerrian ekintza militarraren egokitasunari buruzko eztabaidarekin jarraitzeko durduzatu gabe gure konpromisoan kalteak pairatzeko eskatu diegun horiekiko.
8. Zerbitzari publikoek ez dute gure apaiz izan behar. Gobernu federalak zerbitzari publikoak ordaintzen dituen modu berean, ezein negoziok langileak ordainduko balitu, negoziok bizirik irauteko arazo latzak izango lituzke.
9. Askoz ere barkaberatasun handiagoa erakutsi beharko genuke bizitza publikoaren mende jarri direnekiko. Barkamenerako edozein espazio desagerrarazteak —giza psikearen konplexutasunarekiko eta kontraesanekiko tolerantzia abandonatzeak— lemapean pertsonaia-sorta bat utz diezaguke zeintzuei buruz damutzen has gaitezkeen.
10. Politika modernoaren psikologizazioak bidetik aldenarazten gaitu. Bere arima eta bere nia elikatzeko esparru politikora begiratzen dutenak, again inoiz ezagutuko ez dituzten pertsonengan bere barne-bizitza gehiegi oinarritzen dutenak, etsita geratuko dira.
11. Gure gizarteak presa handiegia hartu du azeleratzeko, eta sarritan poztu egiten da etsaien desagerpenaren aurrean. Aurkariaren porrota etenaldi bat egiteko momentua da, ez poztekoa.
14. Botere estatubatuarrak ohizkanpoko bake luzea ahalbidetu du. Gehiegik ahaztu dute edo, agian, emantzat jotzen dute, ia mende bateko bakearen bertsioren bat nagusitu dela munduan, zeinetan ez den egon potentzien arteko-gatazka militar handirik. Gutxienez hiru belaunaldik —milaka milioi lagunek eta haien seme-alabek eta orain bilobek— ez dute inoiz mundu-gerrarik ezagutu.
15. Alemaniaren eta Japoniaren gerra osteko neutralizazioa amaitu beharra dago. Alemania desarmatzea gehiegizko zehapena izan zen, eta Europa orain garesti ordaintzen ari da. Japoniar bakezaletasunarekiko antzeko konpromisoari eusteak, zein oso teatrala baita, Asiako botere-oreka lekualdatzeaz mehatxatuko du.
16. Txalotu egin beharko genituzke merkatuak huts egin duen tokian eraikitzen saiatzen direnak. Kultura burla-airez hartu du Muskek narrazio handiaz duen interesa, multimilioidunek beren burua aberastera mugatu beharko bailuketen legez. . . . Berak sortutakoaren balioari buruzko jakin-min edo benetako interes oro, funtsean, baztertu egiten da, edo, agian, mespretxu mehearen apenas ostendu baten azpian ezkutatzen da.
7. Silicon Valleyk paper bat jokatu behar du krimen bortitzari aurre egiteko. Estatu Batuetako politikari asko, funtsean, delitu bortitzari buruz ari direnean uzkurtu egin dira, arazoari aurre egiteko ahalegin serio oro alde batera utzita edo hautesleen edo diru-emaileen aurrean edozein arrisku hartzea baztertuta, bizitzak salbatzeko apustu desesperatua izan beharko lukeen horretan irtenbideak eta esperimentuak proposatzeko unean.
18. Figura publikoen bizitza pribatuaren esposizio gupidagabeak talentu gehiegi urruntzen du gobernu-zerbitzutik. Eremu publikoa —eta aberastea ez den beste zerbait gehiago egitera ausartzen direnen aurkako eraso ziztrin eta axolagabeak— hain bihurtu da errukigabea, ezen errepublika pertsona hutsal eta eragingabekoen zerrenda esanguratsu batekin geratzen den, zeinen anbizioa barkatuko bailitzateke sinesmen egitura jatorren bat barruan zelatan balego.
19. Oharkabean bultzatzen dugun bizitza publikoko zuhurtasuna korrosiboa da. Ezer txarrik esaten ez duenak askotan ez du ezer handirik esaten.
20. Zirkulu jakin batzuen sineste erlijiosoekiko intolerantzia orokortuari aurre egin behar zaio. Eliteak erlijio-sinesmenari dion intolerantzia da, agian, seinale adierazgarrienetako bat bere proiektu politikoak barruko askok aldarrikatuko luketen bezain intelektualki irekia ez dela.
21. Kultura batzuek berebiziko aurrerapenak eragin dituzte; beste batzuek disfuntzionalak eta erregresiboak izaten jarraitzen dute. Gaur egun kultura guztiak berdinak dira. Kritikak eta balio-judizioak debekatuta daude. Hala ere, dogma berri horrek ez du kontuan hartzen zenbait kulturak eta, hain zuzen, azpikulturak... mirariak sortu dituztela. Beste batzuk erdipurdikoak izan dira eta, are okerrago, erregresiboak eta kaltegarriak.
22. Eutsi egin behar diogu pluralismo huts eta hutsaren tentazio zoliari. Guk, Estatu Batuetan eta, zabalago, Mendebaldean, azken mende erdian, kultura nazionalak definitzeari uko egin diogu inklusibitatearen izenean. Baina inklusioa zertan?
Honaino manifestua Jakis Varoufakisen iruzkinaak hemen.
Palantir zer den beste esteka honetan.


